گازگرتن

گازگرتن

گازگرتن ڕەفتارێکی باوە لە منداڵانی پێش قوتابخانە، بەڵام لەوانەیە بێزارکەر بێت و هەندێک جار زیانبەخش بێت. لە کاتێکدا زۆربەی منداڵەکان واز لەم هەڵسوکەوتە کاتێک گەورە دەبن، بزانە چۆن دەتوانن مامەڵە لەگەڵ منداڵێکدا بکەی کە گازدەگرێت.


لەوانەیە زۆر ناڕەحەت بێت کاتێک منداڵەکەت گاز لە منداڵێکی دیکە دەدات. هەرچەندە لەوانەیە ئەوە بێزارکەر بێت، بەڵام هەڵسوکەوتی گازگرتنی منداڵان لە منداڵانی پێش قوتابخانە باوە و زۆربەیان بەلایەنی کەمەوە جارێک گازیان لە کەسێکیان گرتووە و خۆیان ئەزموونی ئەو ئازارەیان کردووە کە لەلایەن کەسێکی دیکەوە بووە. منداڵان کەمتر گازدەگرن دوای ساڵەکانی منداڵی خۆیان گاز دەگرن کاتێک گازگرتن پەیوەندی بە زارەکیەوە هەیە بەڵام هێشتا دەتوانن گازی زۆر توند بگرن لە کاتی گەورەبووندا، بەتایبەتی لەو بارودۆخانەی کە منداڵان پێکەوە دانراون، وەک لە گرووپی یاریکردن.

منداڵان لەبەر چەندین هۆکار زۆرجار گازدەگرن وەک لە کاتی نائومێدییەوە. لەوانەیە ئەمە وەڵامێک بێت بۆ ئەوەی کە منداڵەکە خۆی گازی لێدەگیرێت ، یان لەوەی کە لە بارودۆخێکی ململانێدایە کە هەست بە ترس و هەڕەشە دەکات. هەر گۆڕانکارییەک لە ژیانی منداڵێکدا، وەک هاتنی منداڵێکی نوێ بۆ ناو خێزانەکە، یان گواستنەوەی بۆ ماڵێکی نوێ، لەوانەیە ببێتە هۆی شڵەژانێکی هەستی کە دەکرێت ببێتە هۆی هەڵسوکەوتی توندوتیژ و گازگرتن. هەروەها منداڵان لەوانەیە بە مەبەستی ڕاکێشانی سەرنج گازبگرن و دڵنیابن لەوەی کە دەتوانن وەریبگرن ئەگەر بارودۆخێک دروست بکەن کە منداڵێکی تر لە ئازاردا هاوار بکات.

چی بکەیت کاتێک منداڵەکەت گاز لە منداڵێکی تر دەگرێت

سەرەتا پێویستە دڵنیا بیت لەوەی کە هەردوو منداڵەکە سەلامەتن و لە ڕووی جەستەییەوە لەیەکتر جیاوازن. ئەگەر ئەو منداڵەی کە گازی لێگیراوە دەگریێت و لە ژێر ئازاردایە. پشکنینی منداڵەکە بکە بۆ برینەکەی – ئەگەری ئەوە نییە کە پێویستیان بە چاودێری پزیشکی هەبێت، چونکە بە دەگمەن گازگرتنی منداڵ پێست برینداردەکات و تەنها دەبێتە هۆی ئازار. لە حاڵەتێکدا کە پێستی منداڵەکە شکاوە، لەوانەیە خوێنبەربوون تێبینی بکرێت بۆیە پێویستە داوای پزیشکی بکەیت.

دەم بەکتریایەکی زۆری تێدایە کە دەبێتە هۆی هەوکردن. جێگەی گازگرتن دەمێنێتەوەو لەوانەیە ئەنجامی نەرێنی هەبێت. بەڵام هەوڵبدە ئارامبیت. پێویستە سزای کەس نەدەیت و توڕەنەبیت، چونکە ئەمە وادەکەت کێشەی هەڵسوکەوت دروستبکات.

  • پێویستە هەردوو منداڵەکە ئاسوودە بکەیت و هەوڵ بدەیت بزانیت هۆکاری ئەم گازگرتنە بۆچی بووە. نیشاندانی ئەوەی کە تۆ توڕە نیت یارمەتی منداڵەکە دەدات بۆ دەربڕینی ئەوەی کە بۆچی کردارەکەی ئەنجام داوە و ڕێگەت پێدەدات بگەیتە ڕەگی کێشەکە.
  • زۆربەی ئەو منداڵانەی کە جارێک یان دوو جار ئەم کارە دەکەن و دواتر دەوەستن، بەڵام ئەگەر منداڵەکەت وا دەردەکەوێت کە خوویەکی گازگرتنی هەیە، پێویستە هۆکارەکەی بزانیت.
  • بیر لەوە بکەرەوە کە ئایا هیچ ڕووداوێکی گەورە لە ژیانیاندا هەبووە کە کاریگەرییان لەسەر هەبووە. ئایا ئەوان تازە دەستیان کردووە بە یاریکردن یان بە ناساندنی منداڵی نوێ ؟ لەوانەیە ڕۆتینێکت لە ماڵەوە گۆڕیبێت، وەک دەستپێکردنی کار، کە تۆی لە ماڵەوە دوورخستووەتەوە. لەوانەیە ئەم گۆڕانکارییانە لەلایەن تۆوە ئەنجام درابێت و لەوانەیە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر منداڵەکەت هەبووبێت.
  • لەگەڵ منداڵەکەت قسە بکە و بزانە هیچ شتێک هەیە کە پێی دڵخۆش نییە. هانیان بدە بۆ ئەوەی بێن بۆ لات کاتێک هەست بە بێزاری دەکەن. پەیوەندیت باش بکە بۆ دڵنیابوون لەوەی کە تۆ سەرنجی تەواویان پێدەدەیت کاتێک هەوڵ دەدەن گازبگرن لە حاڵەتە جیاوازەکاندا. ئایا هیچ هۆکارێک هەیە؟ وەک تەرخانکردنی کاتی زیاتر لەگەڵ کۆپە تازەکەت، یان یاریکردن لەگەڵ منداڵانی تر کە یاریەکانی منداڵەکەتیان بردووە، کاتێک ئەمانە دەبینیت، ئسانتر دەبێت بۆ ئەوەی بزانی کەی ئەمانە ڕوودەدەن.
  • بەدوای ئەو ڕەفتارەدا بگەڕێ کە لەوانەیە ببێتە گازگرتن. لەوانەیە نیشانەکانی ئاگادارکردنەوە بریتی بێت لە هاوارکردن و بوونی توندوتیژی جەستەیی یان زارەکی لەگەڵ کەسانی تر. کاتێک ئەم نیشانانە دەبینیت، زوو یارمەتیدەر بکە بۆ ڕێگریکردن لە زیادبوونی دۆخەکە.
  • هەرگیز منداڵەکەت مەگەزەوە. لەوانەیە هەندێک لە دایک و باوکان بیانەوێت ئەم کارە بکەن لەبەر ئەوەی وا هەستدەکەن منداڵەکەیان فێر دەکات کە کارێکی ئازاربەخشە. بەڵام هەموو ئەوەی دەیکات ئەوەیە کە ئەوە قبوڵکراوە کە ڕووبەڕووی دوژمن بیتەوە بە توندکاری. ئەم وانەیە دەتوانێت شێوازی مامەڵەکردنیان لەگەڵ ناکۆکییەکان لە داهاتوودا دیاری بکات و لە پەیوەندییەکانیاندا کێشەیان بۆ دروست بکات کاتێک گەشە دەکەن.
  • بایەخ بە منداڵەکەت بدە تەنانەت ئەگەر هەوڵ بدەن گاز لە کەسانی تر بگرن. لەوانەیە قورس بێت کە دەنگت بەرز نەکەیتەوە کاتێک هەوڵدەدەیت بە شێوەیەکی جەستەیی ڕێگرییان لێ بکەیت، بەڵام مانەوە بە ئارامی و کۆنترۆڵ یارمەتی منداڵەکەت دەدات بۆ ئەوەی ڕازی بێت بەو ڕاستییەی کە گاز گرتن هەڵەیە بەڵام هێشتا خۆشیانتدەوێت.